Vještačko osjemenjavanje svinja – najbrži put genetskog progresa

Vještačko osjemenjavanje svinja se prvi put pominje na državnim farmama bivšeg S.S.S.R-a, 30-ih godina prošlog vijeka.

Prednosti osjemenjavanja

Na našim prostorima V.O. se počelo promjenjivati  prije 50-ak godina,  tačnije 1963. godine.

Kao osnovni razlozi uvođenja V.O. svinja navode se:

1. Smanjenje rizika od unošenja zaraznih bolesti u farmu,
2. Brži genetski napredak, intenzivnijim korištenjem superiornijih nerastova,
3. Veći profit po nerastu i krmači u jedinici vremena (povećanje % mesa u polutkama, smanjenje utroška hrane za kilogram prirasta u tovu, povećanje broja živorođene i zalučene prasadi po krmači i po nerastu godišnje), što doprinosi i boljim ekonomskimm efektima (povećanje indeksa obrta kapitala u jedinici vremena, smanjenje perioda kreditiranja i sl.)
4. Mogućnost čuvanja duboko smrznutog sjemena i njegova upotreba u odgovarajućem trenutku prema potrebi,
5. Smanjenje potrebe za držanjem velikog broja nerastova i mogućnost nabavke genetskog materijala određenih karakteristika.

Ciljevi proizvodnje

Osnovni ciljevi svinjarske proizvodnje su: proizvesti što veći broj tovljenika po plotkinji. Sa što većim procentom mesa u polutkama uz što manji utrošak hrane po kilogramu prirasta.

Ako imamo u vidu da jedan nerast korištenjem u prirodnom pripustu godišnje može da proizvede oko 600 prasadi. Pomoću V.O. broj potomaka je neuporedivo veći i kreće se od 5.000 – 20.000.   Jasno je da uz uvažavanje svih relevantnih faktora, koji utiču na kvalitet sjemena kao što su spoljašnji (ishrana, smještaj, higijena, mikroklima, frekvencija uzimanja ejakulata) i unutrašnji (zdravstveno stanje, starost, genetska predispozicija fertilnosti sjemena), potreba za dobijanjem sve većeg broja genetski superiornih grla, koja produkuju visoko kvalitetno sjeme, predstavlja tehnološki i ekonomski vrhunac u stočarskoj praksi. Koji u  konačnici donosi kako genetski progres, tako i ekonomski profit.

Pravovremeno otktivanje estrusa

Pored kvaliteta sjemena, za uspjeh V.O. ključnu ulogu ima pravovremeno otkrivanje estrusa.

Da bi se utvrdio optimalan momenat za aplikaciju sjemena, potrebno je imati u  vidu sledeće činjenice:

1. Estrus svinja vremenski varira od individue do individue i prosječno traje 19 – 21 dan i smatra se da je svaki ciklus koji traje od 17 – 25 dana „normalan“, tako da se pažljivo mora pratiti njegova pojava,
2. Polni žar krmače traje do 3 dana, a optimalni momenat osjemenjavanja je u fazi požude, 12 – 24 sata od početka refleksa stajanja krmače, tj. 10 – 12 sati prije ovulacije koji se kod krmača dešava 20 – 36 sati od početka refleksa stajanja. Kod nazimica je ovaj period nešto kraći i optimalno vrijeme za inseminaciju je 12- 18 časova od početka polnog žara. Spoljni vidljivi znaci za pravi momenat oplodnje su: mirno stajanje krmače kada joj se pritisne zadnji deo leđa, smanjeno je crvenilo vulve i otok nešto splasnuo, a
3. Pojava sluzi iz vagine je obilnija, životinja je nestrpljiva, slabo jede, skiči i pokušava zaskočiti ostale životinje u oboru. Međutim, pošto kod krmača vrijeme od pojave stajanja („ukočenosti“) do momenta ovulacije može znatno da varira, preporučuje se
4. Dvokratno osjemenjavanje krmače u razmaku od 18 – 24 časa, dok neki autori čak preporučuju i višekratno osjemenjavanje.

[one_half][/one_half][one_half_last][/one_half_last]

Ostali faktori

1. Upotrba sperme provjernog kvaliteta, koja mora biti čuvana na adekvatan način (17 °S) od momenta uzimanja do momenta inseminacije. Bez obzira na mogućnost održavanja razrijeđene sperme i do 7, pa i više dana, sperma različitih nerastova ne podnosi istu dužinu čuvanja, te se najbolji rezultati postižu sa sjemenom do 2 dana starosti,
2. Pravilna shrana plotkinje nakon zalučenja (dobra opšta tjelesna kondicija, pojačana ishrana sa povećanim sadržajem minerala i vitamina),
3. Stresogene situacije (naglo zalučenje čitavog legla, promjena ishrane, slobodno kretanje, grupno držanje), povoljno djeluju na uspostavljanje estrusa,
4. Kontakt sa nerastom „licem u lice“, najmanje 10 minuta dnevno,(feromon – polni miris nerasta ima jak stimulativni efekat), dolazi do jasnijeg ispoljavanja vidljivih znakova estrusa,
5. Svjetlosni režim u objektu sa zalučenim plotkinjama značajno utiče na pojavu estrusa (10-12 sati dnevno osvjetljenje jačine 100 luksa),

Pravilan postupak sa krmačom poslije inseminacije (individualno držanje 3-4 nedjelje po inseminaciji, bez premještanja iz objekta u objekat, obrok  smanjiti na oko 1.5 kg tokom prvih mjesec dana).